جوان آنلاین: طی دهههای اخـیر و بعـــــد از تخریبهایی که به اشکال مختلف در جنگلهای کشور رخ داد، اکثر استانها برنامههایی را برای احیای دوباره این اکوسیستمهای حیاتی در دستور کار قرار دادند. بر همین اساس چند سالی میشود که کرمانشاه به یکی از کانونهای مهم توجه به توسعه جنگلها و احیای پوشش گیاهی در غرب کشور تبدیل شده است؛ استانی که در قلب رشتهکوه زاگرس قرار دارد و جنگلهای بلوط آن نقش حیاتی در تعادل زیستمحیطی منطقه ایفا میکنند. در چنین شرایطی، اجرای پروژههای نهالکاری و کاشت درخت میتواند نقش تعیینکنندهای در جبران کمبود پوشش گیاهی، ترمیم آسیبهای ناشی از خشکسالی و افزایش سطح جنگلها داشته باشد. طرحهای گسترده کاشت درخت، اگر با مطالعات علمی، انتخاب گونههای بومی و مشارکت مردمی همراه شوند، علاوه بر تقویت جنگلهای زاگرسی، به تثبیت خاک، کاهش فرسایش و کنترل سیلابها کمک میکنند. در همین چارچوب، استان کرمانشاه با اجرای بخشی از «طرح ملی کاشت یکمیلیارد نهال» گامهایی جدی برای احیای طبیعت آسیبدیده زاگرس برداشته است. کاشت میلیونها نهال بومی، توسعه نهالستانها، مشارکت سازمانهای مردمنهاد و حضور دانشآموزان در برنامههای آموزشی از جمله اقداماتی است که برای تقویت فرهنگ حفاظت از منابع طبیعی در این استان دنبال میشود. اکنون با کاشت حدود ۷ میلیون اصله درخت در مناطق مختلف استان، امید تازهای برای بازگشت سرسبزی به دامنههای زاگرس شکل گرفته و برنامهریزیها نشان میدهد این مسیر تا تحقق اهداف ملی در سالهای آینده ادامه خواهد داشت.
جنگلهای زاگرس در استان کرمانشاه یکی از مهمترین زیستبومهای طبیعی غرب کشور به شمار میروند؛ جنگلهایی که علاوه بر نقش زیستمحیطی، پشتوانهای برای معیشت بسیاری از جوامع محلی نیز محسوب میشوند، با این حال در سالهای اخیر این اکوسیستم ارزشمند با چالشهایی جدی روبهرو شده است؛ کاهش بارندگی، خشکسالیهای پیاپی، تغییرات اقلیمی و افزایش فرسایش خاک از مهمترین عواملی بودهاند که به کاهش پوشش گیاهی و آسیب به جنگلهای منطقه انجامیدهاند.
کارشناسان معتقدند ادامه این روند میتواند پیامدهایی مانند تشدید فرسایش خاک، افزایش سیلابها و کاهش تنوع زیستی را به دنبال داشته باشد، به همین دلیل احیای جنگلها و توسعه پوشش گیاهی در استانهای زاگرسنشین، بهویژه کرمانشاه، به یکی از اولویتهای اصلی مدیریت منابع طبیعی تبدیل شده است.
در همین راستا طرح ملی کاشت یکمیلیارد نهال به عنوان یک برنامه بلندمدت برای تقویت پوشش گیاهی کشور در دستور کار قرار گرفته و استان کرمانشاه نیز سهم مهمی در اجرای آن بر عهده دارد.
کاشت ۷میلیون اصله درخت
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمانشاه از اجرای بخشی از این طرح در سطح استان خبر میدهد و بر اهمیت مشارکت عمومی در این مسیر تأکید میکند.
محمدحسین رستمی میگوید: «با توجه به افزایش آلایندههای زیستمحیطی و تخریب لایه ازن، در بسیاری از کشورهای جهان برنامههای گستردهای برای توسعه پوشش گیاهی طراحی شده است. در همین چارچوب، برای ایران نیز کاشت یکمیلیارد درخت در یک بازه زمانی پنجساله تعریف شده است که اجرای آن از سال۱۴۰۰ آغاز و تا پایان سال۱۴۰۵ ادامه خواهد داشت. این طرح با هدف تقویت پوشش گیاهی و مقابله با پیامدهای تغییرات اقلیمی اجرا میشود. در استان کرمانشاه نیز با استفاده از اعتبارات طرح صیانت از جنگلهای زاگرس و با همکاری مردم و سازمانهای مردمنهاد، بخشی از این برنامه در حال اجراست. تاکنون حدود ۷میلیون اصله نهال در سطح استان کاشته شده است و تلاش میکنیم با تداوم این روند، سهم استان در تحقق اهداف ملی به شکل مطلوبی محقق شود.»
او ادامه میدهد: «یکی از محورهای مهم اجرای این طرح، جلب مشارکت مردمی است. در برخی مناطق جنگلی مانند پارک جنگلی ریژهلان هرسین و پارک جنگلی بیدسرخ، نگهداری از عرصههای نهالکاریشده با همکاری مردم و تشکلهای مردمی انجام میشود. علاوه بر این، در مدارس استان نیز برنامههای آموزشی نهالکاری برگزار شده و تاکنون بیش از ۷ هزار دانشآموز به عنوان همیار طبیعت و بیش از ۷۱هزار نفر در سطح استان در این طرحها مشارکت داشتهاند. این مشارکت عمومی میتواند به نهادینه شدن فرهنگ حفاظت از منابع طبیعی کمک کند.»
نقش جنگلکاری در کاهش آلودگی
جنگلکاری تنها به توسعه پوشش گیاهی محدود نمیشود و آثار گستردهای در بهبود کیفیت محیطزیست دارد. رئیس اداره جنگلداری و جنگلکاری منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمانشاه معتقد است توسعه فضای سبز میتواند نقش مهمی در کاهش آلودگیهای شهری ایفا کند.
عبدالعلی جلیلیان میگوید: «در شهرهای صنعتی و پرجمعیت، یکی از مشکلات مهم آلودگی صوتی ناشی از تردد خودروها، فعالیت کارخانهها و ماشینآلات ساختمانی است. ایجاد کمربندهای سبز و جنگلکاری در اطراف شهرها و مناطق صنعتی میتواند تا حد زیادی از شدت این صداها بکاهد. در این زمینه استفاده از ترکیب گونههای پهنبرگ و سوزنیبرگ اهمیت زیادی دارد، زیرا پوشش گیاهی دو اشکوبه مانع نفوذ صدا از قسمت زیرین درختان میشود و نقش مؤثری در کاهش آلودگی صوتی ایفا میکند.»
این مسئول ادامه میدهد: «جنگلها همچنین در تعدیل دمای هوا و ایجاد تعادل اقلیمی نقش قابل توجهی دارند. درختان در تابستان بخشی از انرژی خورشید را جذب و در زمستان مانند پوششی از زمین محافظت میکنند، به همین دلیل پوشش جنگلی باعث کاهش دمای حداکثر و افزایش دمای حداقل محیط میشود. علاوه بر این، افزایش رطوبت نسبی هوا و کاهش تبخیر در جنگلها از دیگر عواملی است که به بهبود شرایط اقلیمی کمک میکند، بنابراین توسعه جنگلها و فضای سبز نه تنها از نظر زیستمحیطی بلکه از نظر سلامت روانی و کیفیت زندگی شهروندان نیز اهمیت زیادی دارد.»
آینده جنگلهای کرمانشاه
بر اساس برنامهریزیهای انجامشده، اجرای طرح ملی کاشت یکمیلیارد نهال تا پایان سال۱۴۰۵ ادامه خواهد داشت و استان کرمانشاه نیز در این مسیر نقش فعالی ایفا میکند. کاشت میلیونها نهال بومی، اجرای پروژههای آبخیزداری و افزایش مشارکت مردمی از جمله اقداماتی است که برای تقویت پوشش گیاهی و کاهش آسیبهای محیطی در این استان دنبال میشود.
محمدامین مینایی، کارشناس حوزه جنگلداری معتقد است که موفقیت این طرحها تنها به کاشت نهال محدود نمیشود و حفاظت و نگهداری از عرصههای جنگلی، ارتقای فرهنگ عمومی در صیانت از منابع طبیعی و تداوم برنامههای علمی و مدیریتی از عوامل تعیینکننده در پایداری جنگلهای زاگرس خواهد بود.
او ادامه میدهد: «در چنین شرایطی، توسعه جنگلها در کرمانشاه نه تنها به احیای طبیعت منطقه کمک میکند، بلکه نقش مهمی در کنترل فرسایش خاک، کاهش سیلابها و افزایش ذخایر آب زیرزمینی در سالهای آینده ایفا خواهد کرد.»
